ศิลปะจัดวาง คือ? น่าสนใจยังไง

หากพูดถึงงานศิลปะที่ค่อนข้างมีบทบาทสำคัญแต่มักไม่ค่อยถูกพูดถึง แต่ยังคงได้รับความนิยมและศิลปินหน้าใหม่ต่างเข้าร่วมการสร้างสรรค์ผลงานคงไม่มีใครไม่รู้จักกับศิลปะจัดวาง ศิลปะที่มาพร้อมกับกรรมวิธีการผสมผสานที่เรียกว่า Mixed Media Installation 

ศิลปะจัดวาง คือ? 

ศิลปะจัดวางหรือ Installation Art คือ ศิลปะที่ถูกสร้างสรรค์ขึ้นมาบนพื้นที่ที่มีความเฉพาะเจาะจงหลากหลายรูปแบบ เช่น บนที่ดิน พื้น ผนัง เพดาน โดยให้ความสำคัญกับการจัดวางเพื่อความสวยงามและเป็นไปตามอารมณ์ความรู้สึกของศิลปิน ส่วนวัสดุที่ใช้สำหรับการสร้างสรรค์ผลงานมีให้เห็นตั้งแต่วัสดุเหลือใช้ ไปจนถึงวัสดุสำเร็จรูป หรือมีการผสมผสานกับงานหลายแขนง เช่น ภาพพิมพ์ ภาพถ่าย งานจิตรกรรม งานประติมากรรม หรืองานวาดเส้น 

นอกจากนั้น ศิลปะจัดวางยังเป็นได้ทั้งงานศิลปะติดตั้งชั่วคราวและถาวรตามพื้นที่แบบเฉพาะ เช่น จัดขึ้นในพิพิธภัณฑ์ หอศิลป์ นิทรรศการงานศิลปะ และพื้นที่ส่วนบุคคล ฯลฯ 

ความน่าสนใจของศิลปะจัดวาง

นอกเหนือจากคอนเซปการสร้างงานศิลปะบนพื้นที่แบบเฉพาะแล้ว ยังมีความโดดเด่นเพิ่มเติม ดังต่อไปนี้

1. มีแนวคิดในการสร้างงานศิลปะที่อนุญาตให้บุคคลอื่นเข้ามามีส่วนร่วม

หรือชื่นชมผลงานได้อย่างอิสระเช่นเดียวกันกับงานจิตรกรรมหรือศิลปะในงานสถาปัตยกรรม

2. เป็นการผสมผสานความสัมพันธ์หลายมิติเข้าด้วยกัน

เช่น มิติทางกายภาพ มิติทางประวัติศาสตร์ และมิติทางความหมายของพื้นที่ที่ใช้แสดงงาน

3. เป็นศิลปะที่มาพร้อมกับความท้าทายคำจำกัดความศิลปะแบบเดิม ๆ 

ตัวอย่างผลงาน 

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนมากยิ่งขึ้นว่าขอบเขตของงานศิลปะแบบจัดวางเป็นยังไง เราจะพาไปดูตัวอย่าง

• Theory of Time ผลงานของศิลปินอินเดียผู้มีนามว่าดากุ กับคอนเซปผลงานอันโดดเด่นจากการจัดวางแบบเฉพาะตัวโดยใช้แสงและเงาเข้าช่วย รวมถึงโดดเด่นด้วยการออกแบบข้อความให้สามารถเคลื่อนไหวได้ตลอดทั้งวัน 
• อนุสรณ์ Untitled สร้างสรรค์โดยศิลปินผู้มีนามว่า Vahir Tuna มาพร้อมคอนเซปการแสดงถึงสตรีผู้เป็นเหยื่อของความรุนแรงและสะท้อนให้เห็นสถานะทางสังคมของผู้หญิงในประเทศตุรกี เพื่อสร้างความตระหนักรู้และมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหา จุดเด่นของงานชุดนี้อยู่ที่การใช้รองเท้าส้นสูงสีดำมากกว่า 440 คู่ ติดตั้งในองศาอันเหมาะสมบนตึก Yanköşe องค์กรผู้ไม่แสวงหากำไร (ก่อตั้งโดยบริษัทกาแฟสัญชาติตุรกี)
• Field of Light ผลงานสร้างสรรค์โดยศิลปินผู้เลื่องชื่อด้านการรังสรรค์ผลงานศิลปะการจัดวางด้านแสงสี ผู้มีประสบการณ์มานานกว่า 15 ปีนามว่า Bruce Munro จุดมุ่งหมายสำคัญของงานศิลปะชิ้นนี้ คือ ต้องการแบ่งปันประสบการณ์ของมนุษยชาติผ่านหลอดไฟกลมเรืองแสงโดยใช้หลอดไฟ LED พลังงานแสงอาทิตย์มากกว่า 60,000 ดวง ครอบคลุมพื้นที่กว่า 15 เอเคอร์ 

สรุปได้ว่างานศิลปะจัดวางเป็นอีกหนึ่งรูปแบบของงานศิลปะที่มีความโดดเด่นและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ที่ก้าวข้ามคำจำกัดความของศิลปะแบบเดิมไปอย่างสิ้นเชิง เนื่องจากผลงานไม่นับเป็นชิ้นแต่นับเป็นพื้นที่นั่นเอง