สาเหตุของการเสื่อมสลายของศิลปะในไทยและแนวทางการอนุรักษ์
ยิ่งเวลาเปลี่ยนแปลงไปมากเท่าไหร่อิทธิพลของวัฒนธรรมและงานศิลปะจากชนชาติอื่น ๆ เริ่มเข้ามามีมีบทบาท จนทำให้ใครหลายคนหลงลืมและไม่เห็นคุณค่า ดังนั้นเพื่อเป็นการตระหนักรู้เราจะพาไปดูสาเหตุของการเสื่อมสลายของศิลปะไทย นอกเหนือจากการมีอิทธิพลของศิลปะและวัฒนธรรมของชนชาติอื่น ๆ รวมถึงวิธีการอนุรักษ์
สาเหตุของการเสื่อมสลายของศิลปะไทย
หลัก ๆ มีดังต่อไปนี้
1. เสื่อมสลายตามกาลเวลา
เมื่อเวลาผ่านไปมีศิลปะใหม่ ๆ เข้ามาแทนที่ ผู้คนเริ่มหลงลืมและให้ความสำคัญกับสิ่งที่มีอยู่ในปัจจุบันมากกว่า จนกลายเป็นสาเหตุทำให้ศิลปะไทยได้รับการเหลียวแล
2. เป็นผลพวงจากการกระทำของมนุษย์
เช่น ทำลายศิลปกรรมโดยการกระทำของคนในอดีตการ ไม่เห็นคุณค่าของคนในปัจจุบัน การเลือกทำลายศิลปะจากความเห็นแก่ตัว การทำลายจากความไม่รู้ และการทำลายโดยผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการบำรุงรักษา
3. การเสื่อมสลายจากการกระทำของธรรมชาติ
แม้ไม่ได้มีเจตนาโดยตรงและเป็นสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ แต่ก็เป็นหนึ่งในสาเหตุส่งผลให้ศิลปะเสื่อมสลายได้เช่นกัน
4. การเปลี่ยนแปลงทางสังคม
เมื่อความคิดมุมมองหรือความต้องการเปลี่ยนไปความคิดที่มีต่อศิลปะเปลี่ยนตาม จนก่อให้เกิดความไม่สนใจใยดีตามมา
5. เกิดจากการกระทำของสัตว์และพืช
มีสาเหตุเช่นเดียวกันกับการกระทำของธรรมชาติ แม้ควบคุมได้แต่ควบคุมได้ยาก
แนวทางการอนุรักษ์
ถึงแม้เข้าใจสาเหตุการเสื่อมสลายของศิลปะไทยและรู้ว่าควรอนุรักษ์ไว้ แต่เมื่อถึงขั้นตอนการลงมือทำจริง ๆ อาจเป็นเรื่องยาก เนื่องจากต้องอาศัยการร่วมมือกันของทุกฝ่าย แต่อย่างน้อยก็ช่วยเพิ่มความมั่นใจว่าจะมีสักคนลุกขึ้นมาอนุรักษ์อย่างจริงจังและกลายเป็นแรงบันดาลใจให้กับคนอื่น ๆ ส่วนแนวทางการอนุรักษ์ มีดังนี้
1. จดบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร
โดยก่อนจดบันทึกควรมีการศึกษาค้นคว้าและทำวิจัยเกี่ยวกับงานศิลปะเพื่อรับรู้ถึงคุณค่าอย่างแท้จริง ก่อนจะส่งต่อความรู้สึกเหล่านั้นผ่านตัวอักษร หรือมีการจำลองงานศิลปะกรณีถูกทำลายหรือสูญหาย
2. จัดพิพิธภัณฑ์
เพื่อรวบรวมงานศิลปะอันส่งผลค่าเพื่อให้คนเข้ามาศึกษา
3. เผยแพร่ความรู้ความเข้าใจ
เพื่อให้ความรู้ถึงคุณค่าของงานศิลปะแก่บุคคลทั่วไป
4. จัดทำเป็นแหล่งท่องเที่ยวหรือพักผ่อน
เพื่อเป็นการแสดงให้เห็นถึงความสวยงามและคุณค่าของงานศิลปะแบบไม่ยัดเยียดจนเกินไป
ทำไมต้องอนุรักษ์ศิลปะ
เหตุผลที่คุณควรเป็นหนึ่งในคนที่มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ศิลปะวัฒนธรรมไทย มีดังนี้
- เพื่อใช้เป็นหลักฐานในการแสดงถึงประวัติศาสตร์และความเป็นมาของชนชาติไทยหรือเผ่าพันธุ์ท้องถิ่น
- แสดงให้เห็นถึงคุณค่าของการมีอยู่ของงานศิลปะว่าไม่ใช่แค่ภาพวาด แต่มีประโยชน์มากกว่านั้น เช่น คุณค่าทางใจ คุณค่าทางการสร้างรายได้ และอื่น ๆ
- ทำความเข้าใจผู้สร้างผลงาน สำหรับบางคนอาจมองงานศิลปะเป็นเพียงแค่ภาพหนึ่งหรือกระดาษแผ่นหนึ่ง โดยไม่เข้าใจหรือไม่พยายามทำความเข้าใจเลยว่าคนที่สร้างสรรค์ผลงานศิลปะเหล่านั้นต้องเผชิญกับอะไรไปบ้าง ไม่ว่าจะเป็นอารมณ์ความรู้สึกหรือประสบการณ์ ล้วนถูกถ่ายทอดผ่านผลงานศิลปะทั้งสิ้น
สรุปได้ว่าสาเหตุของการเสื่อมสลายของศิลปะไทยมีอยู่ด้วยกันหลายประการตั้งแต่กาลเวลา การกระทำของมนุษย์ การกระทำของสัตว์และพืช การกระทำของธรรมชาติ ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงทางสังคม แต่ถือว่ายังโชคดีที่อย่างน้อย ๆ เราสามารถเป็นส่วนหนึ่งในการร่วมอนุรักษ์ให้ศิลปะยังคงอยู่และเป็นที่จดจำของคนรุ่นหลังได้