รู้จักองค์ประกอบศิลป์สู่การสร้างสรรค์ผลงาน

พูดว่าศิลปะในมุมมองของคนที่อาจไม่ได้มีความรู้เชิงลึก อาจตอบได้เพียงแค่ว่าเป็นภาพวาดที่มีสี มีเส้น มีองค์ประกอบอื่น ๆ ที่สังเกตได้ง่าย แต่ในความเป็นจริงแล้วงานศิลปะแต่ละชิ้นล้วนมีองค์ประกอบศิลป์หรือการรวมทัศนธาตุ เช่น เส้น รูปร่าง รูปทรง ขนาด สัดส่วน แสง สี เงา ช่องว่าง พื้นผิวมาใช้ในการสร้างสรรค์ แต่จะมีขึ้นเพื่ออะไรเราจะพาไปทำความเข้าใจ

ทำความรู้จักองค์ประกอบศิลป์สู่การสร้างสรรค์ผลงาน

การสร้างสรรค์ผลงานศิลปะโดยใช้องค์ประกอบศิลป์จำเป็นต้องยึดหลัก ดังต่อไปนี้

1. Unity เอกภาพ 

ความสอดคล้องหรือเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันด้วยการจัดองค์ประกอบที่เป็นไปในทางเดียวกัน โดยเชื่อมโยงด้วยปัจจัย ดังต่อไปนี้

• เชื่อมโยงเป็นหน่วยเดียวกัน ภาพงานศิลปะจะมีการใช้รูปร่าง รูปทรงที่คล้ายคลึงกันมาต่อกันให้กลายเป็นเรื่องราวเดียวกัน เช่น จานวางอยู่บนโต๊ะกลมที่มีแจกันดอกไม้วางอยู่
• เชื่อมโยงด้วยแนวคิดและเนื้อหา 
• เชื่อมโยงโดยการใช้เส้นรูปทรงและพื้นผิวประสานกัน หรือใช้วัสดุชนิดเดียวกันพื้นผิวเหมือนกัน

2. Balance ความสมดุล 

เวลามองผลงานด้วยสายตาต้องรู้สึกว่าตำแหน่งของภาพเท่ากัน โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้

• สมดุล 2 ข้าง การจัดองค์ประกอบต่าง ๆ ให้ภาพทั้งสองด้านมีขนาด สัดส่วน และน้ำหนักเท่ากัน
• ความสมดุล 2 ข้างไม่เท่ากัน การจัดองค์ประกอบภาพให้ด้านใดด้านหนึ่งมากกว่าอีกด้าน ไม่สอดคล้องกันทั้งเนื้อหา เรื่องราว ขนาด และน้ำหนัก

3. Dominance จังหวะ จุดเด่น 

จุดสำคัญที่สุดของผลงานเห็นแล้วดึงดูดสายตา โดยมี 2 รูปแบบ ดังนี้

• จุดเด่นหลัก สำคัญที่สุด ชัดที่สุด หรือแสดงออกถึงเรื่องราวหลักของภาพนั้น ๆ 
• จุดเด่นรอง องค์ประกอบอื่น ๆ ที่นอกเหนือไปจากจุดเด่นหลัก สนับสนุนให้จุดเด่นหลักโดดเด่นขึ้น

4. Harmony ความกลมกลืน 

เน้นการจัดองค์ประกอบภาพให้กลมกลืนในเรื่องของสีไปในทิศทางเดียวกัน เช่น โทนเย็น โทนร้อน 

5. Contrast ความขัดแย้ง

เป็นการผสมผสานหลายองค์ประกอบใน 1 ภาพ เช่น รูปร่าง รูปทรงมีลักษณะคล้ายคลึงกัน ในขณะที่สีเป็นสีคู่ตรงข้ามหรือตัดกัน เช่น แดง – เขียว ม่วง – เหลือง น้ำเงิน – ส้ม เป็นต้น หรือผสมผสานระหว่างสีโทนเย็นและโทนร้อนลงไปในผลงาน มีจุดประสงค์หลักเพื่อสร้างความงามทางศิลปะเป็นหลัก 

6. Size and Proportion ขนาดและสัดส่วน 

ต้องมีความสอดคล้อง ใกล้เคียงความจริง ไม่ผิดเพี้ยน ไม่เช่นนั้นจะทำให้ภาพดูไม่สมจริง มองแล้วขัดตา

เห็นหรือไม่ว่ากว่าจะได้งานศิลปะออกมา 1 ชิ้นบอกเลยว่าไม่ใช่เรื่องง่าย นอกจากจะต้องมีความรู้เกี่ยวกับการจัดองค์ประกอบศิลป์ ไม่ว่าจะเป็นการมองหาจุดเด่นของภาพ การสร้างความขัดแย้ง การสร้างจุดเด่น ความเป็นเอกภาพ ความกลมกลืนล้วนแต่ส่งเสริมให้งานศิลปะออกมาโดดเด่นและมีความหมายมากยิ่งขึ้น หากเราเรียนรู้เอาไว้การเสพศิลปะครั้งถัดไปอาจไม่ใช่แค่การเสพเพื่อความสนุกสนานหรือความชอบเพียงอย่างเดียว แต่อาจแฝงไปด้วยความหมายอันลึกซึ้งแบบไม่เคยมีมาก่อนก็เป็นได้